Türk Toprağını Öpen İlk Papa: II. Jean Paul’ün Tarihi ve Gerilimli Ziyareti
Türkiye’ye ayak basan ikinci Katolik ruhani lider, Polonya asıllı Papa II. Jean Paul oldu. Dördüncü yurt dışı seyahati kapsamında 28 Kasım 1979 tarihinde Ankara Esenboğa Havalimanı’na inen Papa, uçaktan iner inmez Türk toprağını öptü ve çevresindekileri Türkçe ifadelerle selamladı. Bu sembolik hareket, bir Papanın Müslüman çoğunluklu bir ülkeye yaptığı ilk resmi ziyaret olarak dünya tarihine geçti.
II. Jean Paul, aynı zamanda başkent Ankara’yı ziyaret eden ve Anıtkabir’e giderek Mustafa Kemal Atatürk’ün mozolesine çelenk bırakan ilk Papa unvanını kazandı.
Doğu ve Batı Kiliseleri Arasında Sabırsız Bekleyiş
Ziyaretin zamanlaması, İstanbul Ortodoks Kilisesi’nin kurucusu kabul edilen Aziz Andreas Yortusu’na denk getirildi. İstanbul’a geçen Papa, Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi’nde düzenlenen ayine katıldı ve Doğu-Batı kiliselerinin birleşmesi arzusuyla “Bunun sabırsızlığı içindeyim” açıklamasını yaptı.
Türkiye’yi Doğu ile Batı, Hristiyanlık ile İslam dünyası arasında stratejik bir köprü olarak gördüğünü vurgulayan II. Jean Paul, seyahatinin amacını “Konstantinopol Patriği ile buluşmak ve Müslümanlarla diyalog zeminini güçlendirmek” olarak özetledi. Selefi Papa 6. Paul’ün aksine Ayasofya’da dua etmesine izin verilmeyince ise basın mensuplarına yalnızca “Sabredelim” demekle yetindi.
Tehditlerin Gölgesinde: Mehmet Ali Ağca ve Güvenlik Alarmı
1979 yılındaki bu ziyaret, Türkiye’nin 12 Eylül darbesine sürüklendiği siyasi çalkantılar, protestolar ve açık suikast tehditleri altında gerçekleşti. Gazeteci Abdi İpekçi’nin katili Mehmet Ali Ağca, hapishaneden kaçtıktan sonra yayımladığı mektupla Papa’yı Türkiye’ye geldiği takdirde vuracağını ilan etti. Ağca bu tehdidini Türkiye’de hayata geçiremese de yaklaşık 1,5 yıl sonra, 13 Mayıs 1981’de Vatikan’ın Aziz Petrus Meydanı’nda II. Jean Paul’e suikast düzenleyerek onu ağır yaralayacaktı.
Öte yandan radikal Ermeni gruplar da Papa’nın Türkiye ziyaretine karşı çıkarak tehditler savurdu. Oluşan yüksek güvenlik riski nedeniyle Vatikan yetkilileri Olağanüstü tedbirler aldı; hatta zehirleme ihtimaline karşı Papa’ya sunulan yemekler önce görevlilerce tadıldı. Gazetecilerin güvenlik kaygılarına ilişkin sorularına Papa’nın yanıtı netti: “Hepimiz Tanrı’nın ellerindeyiz.”
Selçuk ve Meryem Ana Evi Ziyareti: İnanç Turizminde Yeni Bir Milat
İstanbul ve Ankara’daki temaslarının ardından II. Jean Paul, Hristiyan aleminin en kutsal mekanlarından biri kabul edilen İzmir’in Selçuk ilçesindeki Meryem Ana Evi (House of Virgin Mary) ve Efes antik kentine geçti.
Papa 6. Paul’ün 1967’deki izinden giden II. Jean Paul, Meryem Ana Evi’nde yönettiği özel ayin ve ettiği dualarla resmen hacı oldu. Bu ziyaret, Meryem Ana Evi’nin sadece Türkiye için değil, tüm Katolik dünyası için vazgeçilmez bir kutsal hac merkezi olduğunu bir kez daha uluslararası kamuoyuna ilan etti.
İtalyan basını dönemin siyasi atmosferi nedeniyle ziyareti “sönük” olarak nitelendirse de II. Jean Paul’ün Meryem Ana Evi’ne yaptığı bu kutsal yolculuk, bölgenin inanç turizmindeki küresel konumunu perçinleyen en önemli kilometre taşlarından biri haline geldi.
